ابو مسلم را نواخته حلقهء متابعت در گوش ايشان كشيد . « 1 » در اكثر تواريخ معتبره مسطور است كه اكثر امراى اركان دولت از قتل ابو مسلم خرّم و خوشحال گشتند ؛ زيرا كه امرا از بيم سياست ابو مسلم شب به فراغت به بستر استراحت نمىغنودند و روز در زير جامه كفن پوشيده صبر مىنمودند . ابو مسلم به صفت فصاحت و بلاغت موصوف بود و به لغت فارسى و عربى تكلّم مىنمود . « 2 » ظلم و سياست او به مرتبه‌اى بود كه روزى خطبه مىخواند شخصى در آن اثنا از وى پرسيد كه : ايّها الأمير ، سبب اختيار لباس سياه چيست ؟ گفت : فلان راوى از جابر ، رضىّ اللّه عنه ، روايت كرده است كه پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، در روز فتح مكّه عمّامه‌اى سياه بر سر بسته . و اين جامه ، جامهء دولت و هيبت است . بعد از آن غلامى را اشاره كرد كه سائل را بيرون برده گردن زد . و در تاريخ ، حافظ ابرو آورده كه ابو مسلم سواى آنچه در معارك كشته بود ، ششصد هزار كس به يقين كشته بود . « 3 » مروى است كه روزى سفّاح از ابو مسلم پرسيد كه : تو اين مرتبهء بزرگ را به چه يافتى ؟ گفت : صبر شعار خود ساختم و راز خود را با هيچ كس نگفتم ، و قضاى يزدانى و قضاى سبحانى قرين روزگار من آمد . گويند شخصى از عامل ابو مسلم شكايت نوشته به وى رسانيد . ابو مسلم در پشت آن عريضه به عامل نوشت كه : « كار اين مرد را بساز ، و الّا من كار تو بسازم . » و قضيّهء تزويج ابو مسلم و آمنه ، عمّهء ابو جعفر ، را در تواريخ معتبر چنين ايراد نموده‌اند كه چون علم دولت ابو مسلم به واسطهء دعوت بنى عباس در خراسان ارتفاع يافت ، دعوى كرد كه : من از نسل سليط بن عبد اللّه عباسم . و حقيقت حال سليط اين است كه عبد اللّه عباس كنيزكى داشت كه خدمت او مىكرد . عبد اللّه نوبتى با آن جاريه مباشرت كرده ترك وى كرد . بعد از چندگاه به رخصت عبد اللّه غلامى از اهل مدينه آن كنيزك را بخواند و [ كنيزك ] از آن غلام پسرى آورد . عبد اللّه آن پسر را به بندگى گرفته « سليط » نام كرد . چون عبد اللّه عباس وفات كرد ، سليط بزرگ شده به خدمت

--> ( 1 ) . منصور پس از قتل ابو مسلم خطبه‌اى فصيح ايراد كرده است كه مبرّد در الفاضل آن را نقل كرده است ؛ - مبرّد ، الفاضل ، تصحيح عبد العزيز ميمنى ، دانشگاه لاهور ، ص 58 - 59 . ( 2 ) . ابو مسلم فاضل و شاعر نيز بوده و ابن أثير قطعه‌اى به مطلع : قد نلت بالحزم و الكتمان ما عجزت * عنه ملوك بنى ساسان إذ احشدوا را از وى نقل كرده است ؛ - ابن اثير ، الكامل ، ج 25 ، ص 475 . در خصوص همين قطعه همچنين ؛ - دميرى ، حياة الحيوان ، ج 1 ، ص 8 . ( 3 ) . ابن أثير نويسد : « ابو مسلم در زمان تسلّط خود ششصد هزار تن دست بسته كشته بود . و ثعالبى نام ابو مسلم را جزو چهار نفرى كه در اسلام بيش از هزارهزار نفر كشته‌اند آورده است . سه نفر ديگر عبارتند از : حجّاج ، بابك ، و برقى [ - ابو حرب يمانى ملقّب به مبرقع ] ؛ - ثعالبى ، ترجمهء لطائف المعارف ، ص 194 .